* A Ponte do Porco (Baralla)

A igrexa de orixe románica de San Miguel de Neira de Rei (século XII), en Baralla, levantouse sobre un castro. Antes da súa construción había unha fortaleza medieval cuxas pedras foron utilizadas para edificar o templo. Cóntase que debaixo da igrexa hai un pasadizo que vai dar ao río Neira, preto da ponte de Carracedo. Esta ponte é moderna, a que había foi derrubada por unha enchenta no ano 1939.

 
 

Pero o que pouca xente sabe é que a uns 350 metros da ponte de Carracedo e a 110 metros do castro de San Miguel existiu outra ponte.

Cando nos falan da Ponte do Porco a cabeza vainos moi lonxe, ata a ponte do mesmo nome situada entre dúas parroquias dos concellos de Miño e Paderne e que lle debe o nome a unha cabeza de xabarín, símbolo dos Andrade.

A Ponte do Porco de San Miguel de Neira de Rei cruzaba o río Neira. Situábase xusto debaixo dun viaduto erixido cando a construción da autovía A6 a finais dos anos noventa. Pouco queda dela, só algunhas traballadas pedras e o anaco dun piar. Xa moito despois de que desaparecera construíron un pequeno dique a xeito de presa do que aínda se ven algúns restos.

 
 

Segundo a tradición, a ponte foi obra dos romanos. Non o sabemos, pero a menos dun quilómetro de distancia, na Condomiña, está o Agro de Pedreda. Cando a construción no ano 1932 da estrada que comunica Baralla co Cádavo (Baleira) saíron á luz ladrillos, tégulas, columnas, anacos de mosaicos, moedas, etc. Moitos materiais quedaron debaixo da estrada e outros foron recuperados polos veciños que os levaron para as súas casas. Hai anos localizamos nunha vivenda de Todón de Abaixo (Becerreá) unha basa de columna procedente, segundo nos contou o propietario, do Agro de Pedreda. E no xardín da vella escola de Neira de Rei hai un cruceiro cunha cruz e columna de cemento que asenta sobre outra basa proveniente do mesmo lugar. Non hai moito, un veciño mostrounos grandes anacos de tégulas que saíron á luz ao arar unha leira. Estamos convencidos de que no Agro de Pedreda estivo a mansio Timalinus citada no Itinerario de Antonino. Moi preto pasaba a vía romana XIX que comunicaba Lugo con Astorga.



* Rutas de Historia por Becerreá

O día 7 de outubro de 2018, os do Colectivo Patrimonio dos Ancares guiamos unha ruta polo concello de Becerreá. Foi dentro do programa Rutas de Historia, organizadas pola web Historia de Galicia.

A andaina, con medio cento de participantes, discorreu pola vila de Becerreá, igrexa de Cadoalla, castro de Saa, igrexa románica de Ouselle (onde tamén visitamos o monolito na honra de Fuco Gómez), ponte de Cruzul, castro e caleiro de Vilar de Ousón e Cova dos Mouros.

 



* Roteiro e concerto no Incio

O domingo, 30 de setembro de 2018, os do Colectivo Patrimonio dos Ancares, dentro do Programa Espazos Sonoros dirixido por Belén Bermejo, guiamos a máis de 60 persoas por unha ruta arqueolóxica no concello do Incio. A xornada comezou cunha andaina polo Monte de Santa Mariña onde se atopa unha das maiores necrópoles megalíticas de Galicia, composta por máis de 50 mámoas. A continuación visitamos o castro de Formigueiros e despois a cova de Bermún.

 
 

Despois de xantar, a seguinte visita foi ao antigo balneario da Ferrería do Incio. 

 

O punto e final foi na fermosa igrexa románica do Hospital onde 130 persoas asistiron ao concerto do grupo Per-Sont, coa soprano Sabine Lutzenberger e o violinista Baptiste Romain que abordaron a obra musical dunha das personalidades máis complexas e fascinantes do século XII: Hildegard von Bingen, unha monxa da orde beneditina do mosteiro de Rupertsberg, en Alemaña, dotada dunha ampla cultura cuxas obras abranguían temas como a ética, a cosmoloxía ou a música.





* Unhas fotos centenarias nos Ancares

A primeira fotografía da historia débese a Joseph Nicépore Niép que no ano 1816 obtivo un negativo en papel, que non se conserva. Abandonou a investigación cando non se decatou de que o negativo podía ser utilizado para obter positivos. Dous anos despois conseguiu imaxes en positivo, pero sen posibilidades de reproducilas. A este proceso chamoulle heliografía. A primeria fotografía da historia que se conserva data do ano 1826. Necesitou 8 horas de tempo de exposición da prancha á luz. Como non conseguiu resolver a cuestión da fixación das imaxes (perdían nitidez co paso do tempo ata facerse invisibles), non se lle considerou o único inventor da fotografía.

 

No 1835, William Henry Fox Talbot consegue o primeiro negativo, bautizado co nome de calotipo. Consistía nun negativo sobre papel salgado, copiado sobre outra folla, que por contacto creaba un positivado. Impregnábase cunha solución aceda de nitrato de prata antes e despois da exposición. Con este proceso rebaixábase enormemente o tempo de exposición (duraba entre un e sete minutos), e por primeira vez conseguíase tirar múltiples positivados dun único negativo. 

No ano 1839, Louis Daguerre inventou o daguerrotipo que consistía nunha copia única realizada sobre unha emulsión nunha prancha de cobre. Pero os daguerrotipos, ademais de caros e pesados, eran difíciles de conservar. A primeira fotografía en España utilizando este sistema data tamén do 1839. Foi en Barcelona, e os seus autores foron Pedro Felipe Monlau i Roca e Ramón Alabern. O daguerrotipo subastouse entre os asistentes ao acontecemento e da foto nunca máis se soubo.

 

No 1839, o inglés John Frederick William Herschel comunicou un descubrimento seu feito no ano 1819 en que realizou o primeiro negativo de cristal que estableceu o precedente da súa utilización como fixador.

As pranchas de vidro desapareceron case pro completo a principios do século XX, cando se introduciron o uso de películas que presentaban moitas máis vantaxes (papel e celuloide). 

Os negativos en vidro que achegamos foron salvados, in extremis, polo compañeiro Sergio Fernández. O único que sabemos é que as fotos foron tiradas na comarca dos Ancares. Trátase de sete negativos de 9 x 12 cm en bastante bo estado de conservación.  

Nunha primeira vese a imaxe dunha igrexa, con pórtico na fachada principal, e un campanario con tres ocos, os dous inferiores coas campás. Xunto a entrada ao adro hai unha monxa, e baixo o pórtico dous homes con roupa talar (seguramente dous curas).

 

Noutra foto apréciase un andamio colocado nun edificio sobre o que apoia unha escada pola que baixan unhas persoas, posiblemente uns obreiros. Cremos que se trata dunha igrexa onde están a reparar o presbiterio, máis elevado ca nave. Tamén se observa unha columna que formaría parte do pórtico.

 

Nunha terceira vese un grupo de persoas posando, cinco de pé e tres sentadas (catro mulleres e catro homes), situados diante do que semella o pórtico dunha igrexa.

 

Noutra aparecen dous homes e dúas mulleres de pé, e unha muller máis sentada. Esta última parece unha monxa.

 

Nas restantes vense relixiosas e relixiosas ás que delatan as cruces que colgan sobre o peito e un longos colgantes con contas rematadas en posibles escapularios.



Non sabemos con exactitude de que igrexa se trata, pero ao comparar os negativos coas igrexas da comarca que presentan esa tipoloxía cremos que pode tratarse da igrexa parroquial de Santa María de Pacios, en Baralla. É probable que as fotos se fixeran durante un importante acontecemento. 

 

Como escribimos máis arriba, este tipo de soporte en vidro aparece no ano 1839, e o seu uso rematou a principios do século XX. Estas fotografías terían, entón, máis de 100 anos. Ignoramos se existen outras neste soporte pola comarca dos Ancares pero nós son as máis antigas que coñecemos.

(A información sobre a historia, resumida, dos soportes fotográficos recollémola da Wikipedia).

Por Groizard
Colectivo Patrimonio dos Ancares