PONTES DA COMARCA DOS ANCARES

PONTE DE ARROXO
Sobre o río Guimarei. Trátase dunha ponte de cadeirado e xisto cun arco rebaixado de medio punto. Obsérvanse varias reparacións e reformas na súa obra de fábrica. Di Javier Gómez Vila (2005) que pode ter orixe romana.
Ponte de Arroxo 

PONTE DE COVAS  
A Ponte de Covas, realizada en cadeirado de granito, salva o río Neira, é medieval de posible orixe romana e ten tres arcos, o central semicircular de grandes dimensións. Nalgúns perpiaños vense marcas de canteiros. Hai anos, debaixo dun dos arcos laterais colocaron unha estrutura de madeira que se utilizaba como refuxio de pesca, Pouco tempo despois, aproveitando a "construción", un veciño instalou un bar-chiringuito que funcionou ata non hai moitos anos. No mes de xuño de 2016, dende o noso colectivo solicitamos a declaración como BIC para esta ponte, proposta que foi aprobada por unanimidade polo Pleno do Concello de Baralla.
Ponte de Covas
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)

PONTE DOS MAZOS
Nos Mazos, parroquia de San Martiño de Neira de Rei (Baralla). Salva o río Neira. Presenta un arco de medio punto. Amor Meilán relaciónaa coa antiga calzada romana que discorría polo municipio. Xulio Pardo de Neyra fala dunha pedra de feitura romana coa inscrición: FACERE IVSIT/AVGVSTVS/IMPER ANNO CXII. Eu non fun quen de atopar o epígrafe, e os veciños cos que falei descoñécenno. Javier Gómez Vila (2005) tampouco atopou pegadas do mesmo, engadindo que en calquera caso é imposible adscribilo a Augusto xa que non posúe a fórumula imperial d inicio nin desprega posteriormente a titulatura parcial; como tamén resulta inusual a datación que presenta, xa que esta realizábase tanto pola vía da indicación do consulado como pola potestade tribunicia. No mes de xuño de 2016, dende o noso colectivo solicitamos a declaración como BIC para esta ponte, proposta que foi aprobada por unanimidade polo Pleno do Concello de Baralla.
Ponte dos Mazos
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)

PONTE DE QUINTÁ
Na parroquia de Piñeira (Baralla). É de madeira.

PONTE DE SANTO ESTEVO
En Santestevo, parroquia de Pousada (Baralla). Medieval. Sobre o río Neira. A tradición dálle unha orixe árabe. 

PONTE DE SENRA
En Baralla. Salva o río Neira. Construída cando o Camiño Real a Castela nos tempos de Carlos III. Ten dous arcos de medio punto e tallamar central contra corrente.  Unha lenda di que foi levantada polos mouros.
Ponte de Senra
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares) 

PONTE DA VALIÑA
Sobre o rego de Vilachambre. Entre as parroquias de Guimarei e Vilachambre. Pequena ponte de laxes de lousa con un arco de medio punto. Deficiente estado de conservación.

PONTELLA EN VILASANTÁN
En Baralla. Pontella de madeira semiarruinada sobre o río Neira.
Pontella en Vilasantán
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares

PASOS DO RÍO NEIRA PRETO DA PONTE DE COVAS
Rubén Armada ten documentados antigos pasos preto da Ponte de Covas, dos cales hoxe en día só queda pouco máis que a memoria, algúns moi estranos xa que morren no río e semella que non conducen a ningures. O Pontón de Telo atópase a un quilómetro corrente arriba da Ponte de Covas, comunicaba o muíño de Telo, construído probablemente a finais do século XVIII. O pontón pertencía a este muíño, ao que se accedía por un camiño que serpeaba por unhas fincas denominadas da Antiga, unindo os núcleos de Penouta, Acivido e Santo André. Este paso era utilizado tamén para ir á igrexa durante o inverno, e tamén para o paso de gando e carros, tanto para o traslado de fariña e gran do muíño como para uso privado. Aínda era utilizado hai uns 25 anos. Os coñecidos como Pasos de Alvite atópanse a uns 800 metros da Ponte de Covas, e a uns 200 do Pontón de Telo, río abaixo. Tratábase dunha especie de chanzos sitos no río, no lugar menos profundo, debaixo da "calzada" dunha presa que aínda existe. Chama a atención o feito de comprobar que a pesar de utilizarse nos últimos tempos como atallo para a igrexa, conduzan a eles dous camiños de singular anchura, e que un deles, o que parte dende o paso ata preto da igrexa, só teña ese fin: unir a estrada cos Pasos de Alvite. O outro conduce ata a entrada da Ponte de Covas. O Paso das Insuas atópase case pegado á Ponte de Covas, a uns 100 metros. Na actualidade só é accesible por un extremo, e o único sitio dende os Pasos de Alvite ata a Ponte de Covas onde se accede ao río sen desnivel. Nos últimos anos foi utilizado como abrevadoiro para o gando, para proveerse de auga en toneis e para lavadoiro. O Porto de Coeda está a algo máis dun quilómetro da Ponte de Covas, corrente abaixo. Hoxe en día só é accesible por un extremo, e ao igual que os Pasos de Alvite, o camiño só une o río con outro camiño principal, é dicir, non ten uso para acceder a fincas privadas. Sábese que cando o tren arribou á Pobra do San Xiao, en Láncara, os veciños de Acivido, Penouta, Berselos e Santo André atravesabanb o río Neira neste punto cos carros de vacas ou mulas para ires a buscar sal e outros aprovisionamentos ao tren. A proba témola nunha corredoira labrada en laxe, con pronunciada pendente, pola cal ascendían os carros cargados e que paseniñamente foron labrando as marcas que aínda se ven na laxe.  

PONTE DE CRUZUL
En Cruzul (Becerreá). Sobre o río Ferreiros. Proxectada polo enxeñeiro francés Lemour no ano 1773. Ten noventa e catro metros de lonxitude. Consta de tres arcos de medio punto. Hai versións que din que foi dinamitada para empecer o avance do exército napoleónico durante a Guerra da Independencia, feito que os historiadores atribúen a unha lenda. Durante esta guerra, as xentes do lugar apoderáronse de máis dun milleiro de fusís que os soldados franceses agochaban xunto a ponte. Cóntase que cando a raíña Isabel II se enterou do custo da ponte, asomouse ao balcón do seu palacio en Madrid e, mirando cara a serra de Guadarrama, asombrouse de non ver dende alí tan custosa obra.
O día 2 de outubro de 2015, dende o Colectivo Patrimonio dos Ancares presentamos unha solicitude para que a ponte sexa declarada Ben de Interese Cultural (BIC). Ver Apéndices: BIC para a Ponte de Cruzul.
Ponte de Cruzul
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)

PONTE DE MADEIRA DE CRUZUL
Sobre o río Cruzul. Ponte de madeira con estribos en cadeirado de granito. Non conserva a estrutura de madeira, tan só son visibles os estribos laterais. Localízase a uns 200 metros río arriba da Ponte de Cruzul. Segundo Javier Gómez Vila podería ser un paso da antiga vía romana.

PONTE DE GATÍN
En As Pontes de Gatín (Becerreá). Salva o río Navia. Medieval de posible orixe romana. Segundo a lenda foi construída polo demo nunha noite; o nome viría do gato negro co que os veciños lle pagaron a obra ao diaño. Outra lenda conta o pauto que fixo co demo un mozo que non podía cruzar o río para ver á súa amada. No medio do único arco consérvase un miliario que debeu pertencer a unha calzada romana, logo reutilizado en tempos de Carlos III para insculpir unha inscrición viaria. (Para as lendas, ver Patrimonio Inmaterial).
Ponte nas Pontes de Gatín
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)

PONTE VELLA
Sobre o río das Pontes, na parroquia de Donís (Cervantes). Trátase dunha ponte, en mal estado de conservación, cun arco de medio punto realizado en lousa.
Ponte Vella
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares

PONTE SOBRE O RÍO PIORNEDO
No concello de Cervantes. De madeira, no camiño que vai dende O Piornedo a Vilarello.

PONTE SOBRE O RÍO DOS CARNEIROS
No concello de Cervantes. Ponte ruinosa de madeira no camiño de Xantes a Robledo.

PONTELLA DA CAMPA DE CAMPO REDONDO
Na parroquia de Donís (Cervantes), no camiño que vai ao Pico do Mostallar. Pontella de madeira que salva o regueiro Veiga Cimeira. Nas inmediacións, integrantes do noso colectivo localizamos un petroglifo.
Pontella da campa de Campo Redondo
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)

A PONTE VELLA
Na Pobra de Navia (Navia de Suarna). Salva o río Navia. Medieval, do século XIII ou XIV. Consta dun arco apuntado construído en lousa. Amor Meilán, na súa Geografía del Reino de Galicia, provincia de Lugo, atribúelle unha orixe romana, época recollida por Sebastián de Miñano no seu Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal (1827). Ata mediados dos século XVIII, para cruzala había que pagar o pontádego que, segundo o Castastro de Ensenada, lle producía ao conde de Altamira 88 reás de vellón ao ano.
Non moi lonxe había outra ponte; ata hai poucos anos aínda se conservaba un estribo co arranque dun arco.
 A Ponte Vella
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares) 

PONTELLA DE BALARGANTES
Entre os concellos de Becerreá (parroquia de Agüeira) e As Nogais. Sobre o río Navia. Ponte de madeira con estribos pétreos de xisto e granito. Antigamente puido haber unha ponte romana, tamén de madeira, que formaría parte ou estar nas inmediacións da vía XIX-XX.
Pontella de Balargantes
(Fonte: Javier Gómez Vila)  

PONTE DA FERRERÍA
En As Nogais. Gómez Vila documentou o fragmento dun leguario; cando as obras da N-VI, un camión ao rozar o peitoril da ponte derrubou unha pedra que resultou ser un leguario do antigo Camiño Real de Galicia. O día 3 de maio de 2017 achegámonos ata o sitio para comprobar se aínda continuaba ali. Mostra unha inscrición, repicada, onde se ven algunhas letras. Cremos que a inscrición orixinal era: "A LA (CO)R(U)NIA 23".
Ponte da Ferrería
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares
 
 Anaco dun leguario na Ferrería
(Foto: Colectivo Patrimonio dos Ancares)